Katatapos mo lang magpadala. Sakto na naman — padala, bayad sa kuwarto, load, konting baon hanggang sa susunod na sweldo. Habang nakahiga ka sa double deck sa accommodation, napansin mo ang kababayan mo sa kabilang kama, may binabasang lumang libro na kupas na ang purple na cover. “Ano yan, pare?” tanong mo. Ngumiti lang siya: “Ito raw ang librong nagpabago ng buhay ng maraming tao. Rich Dad Poor Dad.”

Malamang narinig mo na ang pangalang iyan, kabayan. Ito ang isa sa pinakamabentang libro tungkol sa pera sa buong mundo — isinulat ni Robert Kiyosaki noong 1997, at hanggang ngayon ay binabasa pa rin. Pero heto ang totoo: hindi lahat ng nakabasa ay naintindihan ito, at hindi lahat ng aral dito ay swak sa buhay nating mga OFW.

Kaya ngayon, pag-usapan natin ito nang simple. Walang mahirap na termino, walang kailangang diploma sa business. Kukunin natin ang mga aral na kapaki-pakinabang para sa atin — at haharapin din natin nang tapat ang mga bahagi ng libro na dapat nating i-filter.

Ang Kuwento ng Dalawang Tatay

Si Robert Kiyosaki ay lumaki sa Hawaii na may dalawang “tatay.” Ang tunay niyang ama — ang tawag niya ay “Poor Dad” — ay matalino, may mataas na pinag-aralan, at may stable na trabaho sa gobyerno. Ang “Rich Dad” naman ay ang tatay ng kaibigan niya: hindi man nakatapos ng pag-aaral, pero naging isa sa pinakamayayaman sa kanilang lugar dahil sa negosyo.

Pareho silang masipag. Pareho silang mabuting tao. Pero magkaiba ang paraan ng pag-iisip nila tungkol sa pera. Ang Poor Dad, lagi ang sinasabi: “Mag-aral ka nang mabuti para makahanap ka ng magandang trabaho.” Ang Rich Dad naman: “Mag-aral ka nang mabuti para matutunan mong paganahin ang pera mo.”

Pamilyar ba, kabayan? Ang karamihan sa atin ay pinalaki sa payo ng Poor Dad. At hindi iyon masama — ang sipag at pag-aaral ang nagdala sa atin dito sa abroad. Pero ang tanong ng libro: pagkatapos ng sipag, ano na? Doon papasok ang mga aral na ito.

Aral #1: Ang Pagkakaiba ng Asset at Liability

Kung isa lang ang matatandaan mo sa buong libro, ito na iyon. Simple lang ang pagkakapaliwanag ni Kiyosaki, at ito ang bersyon natin sa Taglish:

Ang ASSET ay ang bagay na naglalagay ng pera sa bulsa mo. Ang LIABILITY ay ang bagay na kumukuha ng pera sa bulsa mo.

Iyon lang. Ang kuwarto sa boarding house na may nagbabayad na tenant? Asset — kumikita iyan buwan-buwan. Ang motorsiklo na inutang at binabayaran mo pa ang gasolina, mentena, at registration? Liability — kumukuha iyan ng pera, hindi nagbibigay.

Dito nadadapa ang marami sa atin. Sa unang sweldo increase o bagong kontrata, ang una nating iniisip ay ang bibilhin — bagong cellphone, bagong TV para sa bahay, sasakyan. Hindi masamang mangarap ng mga ito. Pero kung liability lahat ang binibili natin at walang kahit isang asset, tataas man ang sweldo, mananatiling zero ang natitira. Isinulat ko na dati kung saan talaga napupunta ang pera nating mga OFW — basahin mo rin ang tungkol sa pagkakaiba ng savings at investment kung gusto mong palalimin ito.

Compute Natin: Dalawang Kabayan, Parehong SAR 250 kada Buwan

Gawin nating totoo ang aral. Ipagpalagay natin na may dalawang kabayan sa parehong kampo, parehong may SAR 2,000 na sweldo, at parehong may extra na SAR 250 kada buwan (humigit-kumulang ₱4,100 sa kasalukuyang palitan na mga ₱16.50 kada riyal).

Si Kabayan A: kinuha ang pinakabagong flagship phone sa installment — SAR 250 kada buwan sa loob ng 12 buwan. Kabuuang bayad: SAR 3,000, o mga ₱49,500. Pagkalipas ng isang taon: luma na ang phone, kalahati na lang ang halaga kung ibebenta, at wala itong pinapasok na pera. Liability.

Si Kabayan B: nagbukas ng MP2 savings sa Pag-IBIG at naghulog ng ₱4,000 kada buwan. Pagkalipas ng isang taon: ₱48,000 ang naipon niya, at may dividend pa ito — sa mga nakaraang taon, nasa 6% hanggang 7% kada taon ang ibinigay ng MP2 ayon sa Pag-IBIG Fund (tandaan: hindi ito garantisado taun-taon, pero ito ang track record). Kung ipagpapatuloy niya ito nang limang taon, lalampas sa ₱240,000 ang hulog niya — at ang dividends, idadagdag pa. Ang pera niya, nagsimula nang magtrabaho para sa kanya.

Parehong SAR 250. Magkaibang direksyon. Iyan ang buod ng Rich Dad Poor Dad.

Aral #2: Huwag Lang Magtrabaho para sa Pera — Paturuhan ang Pera na Magtrabaho

Ang sabi ni Kiyosaki: ang mahirap at middle class ay nagtatrabaho para sa pera; ang mayaman, pinagtatrabaho ang pera nila.

Sa unang basa, parang nakakainis iyan — paano naman tayo, na literal na nagpapagal sa init ng disyerto para sa sweldo? Pero heto ang tamang pagbasa para sa atin: ang sweldo natin sa abroad ay ang BINHI, hindi ang ani. Ang tunay na layunin ng bawat kontrata ay hindi lang ang susunod na padala, kundi ang unti-unting pagbuo ng mga bagay na kikita kahit wala na tayo sa abroad — ipon na may dividend, maliit na negosyo, kuwartong pinauupahan.

Kapag ang bawat riyal na kinikita natin ay napupunta lahat sa gastos, ang totoo niyan, tayo ang makina. Pag tumigil tayo, titigil ang lahat. Ang hamon ng libro: bawat sweldo, may kahit maliit na bahagi na itabi mo para sa sarili mong asset column. Kahit SAR 100 muna. Ang tawag dito ng mga libro sa budgeting: bayaran mo muna ang sarili mo bago ang lahat.

Aral #3: Ang Financial Education ay Mas Mahalaga kaysa Laki ng Sweldo

May kilala ka bang kabayan na sampung taon na sa abroad, malaki ang sweldo, pero wala pa ring maipakita? May kilala ka rin bang tindera sa Pilipinas na maliit ang kita pero nakapagpatapos ng mga anak at may naipundar pa? Iyan ang punto ni Kiyosaki: hindi ang laki ng kita ang nagpapayaman, kundi ang alam mo tungkol sa pera.

Hindi tayo tinuruan nito sa eskwela. Ayon nga sa 2021 Financial Inclusion Survey ng Bangko Sentral ng Pilipinas, mahigit kalahati ng mga Pilipinong nag-iipon ay nagtatago pa rin ng pera sa bahay — hindi dahil bobo tayo, kundi dahil walang nagturo sa atin ng iba pang paraan. Kaya huwag kang mahiya kung ngayon ka pa lang natututo, kabayan. Ang pagbabasa mo ng article na ito ay financial education na. Libre iyan, at walang pinipiling edad.

Aral #4: Mula “Hindi Ko Kaya” Tungo sa “Paano Ko Ito Kakayanin?”

Isa pa sa mga tumatak na aral ng libro: ang Poor Dad, madalas sabihin ang “Hindi natin kayang bilhin iyan.” Ang Rich Dad, ibang tanong ang itinuturo: “Paano ko ito makakayanan?”

Ang unang pangungusap ay nagsasara ng isipan; ang pangalawa, nagbubukas. Para sa atin: imbes na “imposibleng makapag-ipon sa laki ng padala,” subukan ang “paano ako makakapag-ipon kahit SAR 100 kada buwan?” Imbes na “wala akong pang-negosyo pag-uwi,” tanungin ang “anong skill ko dito sa abroad ang pwede kong pagkakitaan sa Pilipinas?” Ibang klase ng solusyon ang lumalabas kapag binago mo ang tanong. Pero paalala: ang tanong na ito ay para sa mga pangarap at asset — hindi ito dahilan para mag-utang ng gadget o bakasyon.

Ang Mga Aral na Hindi Natin Susundin Nang Buo

Hindi tayo magiging patas kung puro papuri lang ang ibibigay natin sa libro. May mga bahagi itong kailangan nating i-filter bilang mga OFW:

Una, ang sinabi niyang “savers are losers.” Para kay Kiyosaki, talo ang nag-iipon lang dahil maliit ang interes sa bangko. May punto siya — pero para sa isang OFW na isang memo lang ang layo sa pagka-terminate o biglaang pag-uwi, ang emergency fund ay hindi pagkatalo. Ito ang unang pader na poprotekta sa pamilya mo. Ipon muna ng pang-anim na buwang gastusin, bago ang kahit anong investment. Walang debate diyan.

Pangalawa, ang “your house is not an asset.” Mainit na usapan ito, lalo na sa ating mga pangarap ang sariling bahay. Ang mas malumanay at mas totoong bersyon para sa atin: hindi lahat ng bahay ay investment. Ang bahay na tinitirhan ng pamilya mo ay may halagang hindi nasusukat sa pera — pero huwag mo itong ituring na “puhunan” na kikita. Kung gusto mo ng bahay na kumikita, iba ang usapan — tulad ng pinag-usapan natin sa hidden costs ng pre-selling condo, hindi lahat ng property ay asset.

Pangatlo, ang mga payo niya tungkol sa utang at taxes na para sa mga negosyante sa Amerika. Hindi natin kontexto iyon. Ang utang, sa karanasan ng karamihan sa atin, ay mas madalas na bitag kaysa tulay. Manatili tayo sa simpleng prinsipyo: iwasan ang utang para sa mga bagay na lumiliit ang halaga.

At bilang mga Pilipinong may pananampalataya, tandaan natin: ang layunin ng lahat ng ito ay hindi ang yumaman para sa yaman. Tayo ay katiwala lamang ng mga biyayang dumadaan sa mga kamay natin — ang mabuting pamamahala nito ay paglilingkod sa pamilya at sa kapwa, hindi karera ng pagpapayabangan.

Mga Hakbang Ngayong Linggo

Huwag nating hayaang matapos ito sa pagbabasa lang. Heto ang tatlong simpleng hakbang na kaya mong gawin ngayong linggo:

Una, ilista mo ang lahat ng binabayaran mo buwan-buwan, at markahan ang bawat isa: asset ba ito o liability? Huwag kang manghuhusga sa sarili — alamin mo lang muna ang totoo.

Pangalawa, pumili ng isang halaga — kahit SAR 100 — na itatabi mo sa sarili mo sa susunod na sweldo, bago ang padala at bago ang kahit ano. Ito ang simula ng asset column mo.

Pangatlo, kung wala ka pang emergency fund, iyan muna ang unahin bago ang kahit anong investment na maririnig mo. At kung may mag-aalok sa iyo ng “guaranteed na kita” ngayong linggo — alam mo na ang sagot.

Ang Rich Dad Poor Dad ay hindi perpektong libro, pero ang pinakamahalagang aral nito ay simple: binubuksan nito ang isip natin na ang pera ay pwedeng pag-aralan — at ang pag-aaral na iyon ay para sa lahat, hindi lang sa mayayaman o sa matatalino sa math. Ikaw, kabayan, kaya mo ito.

Para sa iba pang mga gabay sa pag-iipon, pag-iwas sa scam, at paghahanda sa pag-uwi for good, bisitahin ang https://katasngsaudi.com/blog.